Leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe
Fiszki o mechanizmach SSRI, SNRI i benzodiazepin oraz ich typowych działaniach niepożądanych.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Jaki mechanizm mają SSRI?
Blokują transporter SERT, przez co serotonina dłużej pozostaje w szczelinie synaptycznej i silniej pobudza receptory postsynaptyczne.
Dlaczego efekt przeciwdepresyjny SSRI pojawia się dopiero po 2–6 tygodniach, mimo że blokada transportera następuje w ciągu godzin?
Bo efekt terapeutyczny wynika z powolnej adaptacji układu: desensytyzacji autoreceptorów 5-HT1A, zmian ekspresji genów i wzrostu neuroplastyczności (m.in. BDNF) w hipokampie.
Które działanie niepożądane SSRI zwykle ustępuje, a które nie?
Nudności i biegunka ustępują zwykle po 1–2 tygodniach; zaburzenia seksualne (spadek libido, opóźniony orgazm) zwykle się utrzymują i są najczęstszą przyczyną samodzielnego odstawienia leku.
Czym jest zespół serotoninowy i kiedy grozi?
Triada: pobudzenie/splątanie, hiperrefleksja i mioklonie, hipertermia z poceniem — przy łączeniu SSRI z IMAO, tramadolem, tryptanami lub zielem dziurawca.
Dlaczego SSRI z NLPZ zwiększają ryzyko krwawień?
Serotonina jest potrzebna płytkom krwi do agregacji — jej wychwyt przez płytki jest hamowany, a NLPZ dodatkowo upośledzają hemostazę.
Czym różnią się SNRI od SSRI?
SNRI (wenlafaksyna, duloksetyna) blokują SERT i NET; komponent noradrenergiczny pomaga w bólu neuropatycznym, ale podnosi ciśnienie, tętno i nasila potliwość.
Jak zachowuje się wenlafaksyna w niskich dawkach?
Działa praktycznie jak SSRI — wpływ na transporter noradrenaliny (NET) pojawia się dopiero powyżej ok. 150 mg/d.
Jakie działania niepożądane mają TLPD (np. amitryptylina)?
Blokada receptorów muskarynowych, H1 i alfa-1: suchość w ustach, zaparcia, sedacja, hipotonia ortostatyczna oraz groźna kardiotoksyczność w przedawkowaniu.
Mirtazapina i bupropion — czym się wyróżniają?
Mirtazapina: antagonista alfa-2 i H1, sedująca, zwiększa apetyt. Bupropion: inhibitor wychwytu dopaminy i noradrenaliny, bez działań seksualnych, ale obniża próg drgawkowy.
Jak działają benzodiazepiny na receptor GABA-A?
Są modulatorami allosterycznymi — nie otwierają kanału chlorkowego samodzielnie, lecz zwiększają częstość jego otwarć w obecności GABA.
